1. De grote uitdagingen van onze tijd; Klimaatverandering
Klimaatverandering;
Klimaat sceptici stellen "klimaatverandering is van alle tijden en er is wat dat betreft niets nieuws onder de zon. Echter de klimaatverandering die we nu meemaken, want daarover is er geen discussie meer, is geïnitieerd door de mens wat wel nieuw is. Is een paar graden meer erg mag je jezelf afvragen. Wat mij betreft niet, ik zie het wel zitten Loon op Zand aan zee. De duinen liggen er al. Echter het tempo van de klimaatverandering is ongekend hoog en houdt gelijke tred met de uitstoot van broeikasgassen door de mens met als belangrijkste de CO2 uitstoot.
Zoals je in het onderstaande plaatje kunt zien is het aandeel van de mens in de totale CO2 balans klein maar doorslaggevend. De natuurlijke processen houden elkaar in evenwicht en zijn bovendien nog in staat om ca 40 % van onze uitstoot te compenseren, waardoor jaarlijks zo’n 12 gigaton CO2 achterblijft in onze atmosfeer. Best wel veel als je nagaat dat onze atmosfeer in totaal ongeveer 750 gigaton bevat. Hierdoor is vanaf de industriële revolutie tot nu het CO2 gehalte in onze lucht gestegen van 280 ppm naar meer dan 400 ppm nu (100 ppm = 0,01%). Tot nu toe deed de natuur er zo’n 5.000 tot 20.000 jaar over om 100 ppm toe of afname te bewerkstelligen . Wij hebben dit al bereikt in de laatste 120 jaar en daardoor zitten we nu op het hoogste niveau van de laatste 800.000 jaar.
De CO2 balans
Van al het zonlicht dat onze atmosfeer bereikt warmt ongeveer 70% de aarde op. 20% wordt gereflecteerd door de Ozonlaag en wolken in de atmosfeer, en nog eens 10% door o.a. ijsvlaktes op het aardoppervlak. Doordat het aardoppervlak opwarmt door de zonnestraling gaat de aarde op haar beurt warmte uitstralen. Op een mooie zomerdag is dit goed voelbaar. Deze langgolvige warmtestraling wordt in tegenstelling met de kortgolvige zonnestraling tegengehouden door broeikasgassen. Dat is maar goed ook, want zonder deze broeikasgassen zou onze aarde onleefbaar koud worden.
De energie balans
“What comes in must go out”. Dit zou je de eerste klimaatwet kunnen noemen. Voor een evenwicht moet de aarde net zoveel energie uitstralen als dat er via zonlicht binnenkomt.
In de troposfeer de onderste laag van onze atmosfeer wordt de warmte (lees energie) via allerlei processen langzaam naar de hogere luchtlagen getransporteerd. Wolken houden enerzijds de zonne en warmte straling tegen maar anderzijds transporteren ze met verticale luchtstromingen enorm veel energie als waterdamp naar grote hoogtes. Van de warmtestraling vanaf het aardoppervlak ontsnapt slechts een klein deel via het zogenaamde atmosferisch venster rechtstreeks de ruimte in. Het merendeel wordt opgevangen door broeikasgassen waaronder waterdamp en CO2. Deze gasdeeltjes warmen daardoor op en gaan op hun beurt opnieuw warmte uitstralen in alle richtingen. Waterdamp is in deze luchtlagen veruit het belangrijkste broeikasgas. De hoeveelheid hiervan in onze atmosfeer wordt vooral bepaald door natuurlijke processen en de menselijke invloed hierop is maar zeer beperkt.
Helemaal bovenin de troposfeer is de lucht zo koud geworden dat er vrijwel geen waterdamp meer voorkomt. Vanaf deze hoogte gaat de luchttemperatuur weer stijgen en kan er ook geen transport van warmte meer plaatsvinden via verticale luchtstromingen. Alleen door warmtestraling kan er nog energie naar de ruimte ontsnappen. De CO2 en andere broeikasgassen vormen nog een laatste barrière maar doordat de lucht zo ijl is geworden is deze barrière zo lek is als een mandje. Echter hoe meer C02 en andere broeikasgassen er in deze luchtlagen voorkomen des te beter dat deze barrière gaat functioneren en de aarde opwarmt. Gelukkig hebben onze natuurwetten hierop een antwoord want bij een hogere temperatuur gaat onze aarde ook meer warmte uitstralen wat ertoe leidt dat er meer energie naar hogere lagen in onze atmosfeer getransporteerd wordt en vervolgens er meer warmtestraling naar de ruimte kan ontsnappen. We krijgen dus een nieuw evenwicht in de energiebalans met een hogere temperatuur aan het aardoppervlak. Sinds de industriële revolutie 140 jaar geleden is de gemiddelde temperatuur al met 0,9 graad gestegen. Op de geologische tijdschaal een nieuw wereldrecord.
Uit diverse modelberekeningen blijkt dat als we doorgaan met de uitstoot van broeikasgassen rond het jaar 2100 op aarde 2,6 à 4,8 °C warmer zal zijn dan nu en zelfs als we de CO2-uitstoot ingrijpend weten te verminderen, zal de aarde nog steeds met 0,3 tot 1,7 °C opwarmen.
De gevolgen zijn ingrijpend. Grote klimaatveranderingen hebben in het verleden al eerder geleid tot het uitsterven van soorten, migratie van populaties en grote veranderingen in het landoppervlak en de oceaancirculatie. De snelheid van de huidige klimaatverandering is verontrustend en veel sneller dan de meeste eerdere veranderingen, waardoor de natuur zich veel moeilijker kan aanpassen. Ook de aanpassing van de menselijke maatschappij levert grote problemen op. Dit in combinatie met de complexiteit van onze samenleving is het risico en de kans op schade enorm.
Wetenschappers gaan ervan uit dat met name temperatuurstijgingen van meer dan 2 °C te grote veranderingen met zich meebrengen voor mens en milieu; De zeespiegelstijging, toename van droogte- en hitte perioden, extreme neerslag en afname van biodiversiteit. Een temperatuurstijging van 2 °C heeft verstrekkendere gevolgen dan een stijging van 1,5 °C.
Om deze reden hebben 195 landen tijdens de klimaatconferentie 2015 in Parijs afgesproken de wereldwijde temperatuurstijging te beperken tot 2°C ten opzichte van het pre-industriële tijdperk. Hiervan hebben we inmiddels al 0,9 graad geconsumeerd.
In 2016 heeft staatssecretaris Dijksma het Klimaatakkoord ondertekend met de 28 lidstaten van de Europese Unie. Het akkoord gaat per 2020 in. Om dit doel te halen hebben EU-lidstaten met elkaar afgesproken dat de EU in 2030 minimaal 40% minder moet uitstoten. De Europese Commissie toetst de klimaatplannen van de EU-lidstaten aan de gestelde doelen.
Mei 2019 heeft onze eerste kamer de klimaatwet aangenomen. In deze klimaatwet zijn de volgende doelen geformuleerd;
Daarnaast heeft onze regering zich al verplicht om eind 2020 25% minder CO2 uit te stoten tov 1990 (proces Urgenda versus de Nederlandse Staat)
Hiermee hebben we al meteen zicht op onze volgende uitdaging;
Klimaat sceptici stellen "klimaatverandering is van alle tijden en er is wat dat betreft niets nieuws onder de zon. Echter de klimaatverandering die we nu meemaken, want daarover is er geen discussie meer, is geïnitieerd door de mens wat wel nieuw is. Is een paar graden meer erg mag je jezelf afvragen. Wat mij betreft niet, ik zie het wel zitten Loon op Zand aan zee. De duinen liggen er al. Echter het tempo van de klimaatverandering is ongekend hoog en houdt gelijke tred met de uitstoot van broeikasgassen door de mens met als belangrijkste de CO2 uitstoot.
Zoals je in het onderstaande plaatje kunt zien is het aandeel van de mens in de totale CO2 balans klein maar doorslaggevend. De natuurlijke processen houden elkaar in evenwicht en zijn bovendien nog in staat om ca 40 % van onze uitstoot te compenseren, waardoor jaarlijks zo’n 12 gigaton CO2 achterblijft in onze atmosfeer. Best wel veel als je nagaat dat onze atmosfeer in totaal ongeveer 750 gigaton bevat. Hierdoor is vanaf de industriële revolutie tot nu het CO2 gehalte in onze lucht gestegen van 280 ppm naar meer dan 400 ppm nu (100 ppm = 0,01%). Tot nu toe deed de natuur er zo’n 5.000 tot 20.000 jaar over om 100 ppm toe of afname te bewerkstelligen . Wij hebben dit al bereikt in de laatste 120 jaar en daardoor zitten we nu op het hoogste niveau van de laatste 800.000 jaar.
Van al het zonlicht dat onze atmosfeer bereikt warmt ongeveer 70% de aarde op. 20% wordt gereflecteerd door de Ozonlaag en wolken in de atmosfeer, en nog eens 10% door o.a. ijsvlaktes op het aardoppervlak. Doordat het aardoppervlak opwarmt door de zonnestraling gaat de aarde op haar beurt warmte uitstralen. Op een mooie zomerdag is dit goed voelbaar. Deze langgolvige warmtestraling wordt in tegenstelling met de kortgolvige zonnestraling tegengehouden door broeikasgassen. Dat is maar goed ook, want zonder deze broeikasgassen zou onze aarde onleefbaar koud worden.
“What comes in must go out”. Dit zou je de eerste klimaatwet kunnen noemen. Voor een evenwicht moet de aarde net zoveel energie uitstralen als dat er via zonlicht binnenkomt.
In de troposfeer de onderste laag van onze atmosfeer wordt de warmte (lees energie) via allerlei processen langzaam naar de hogere luchtlagen getransporteerd. Wolken houden enerzijds de zonne en warmte straling tegen maar anderzijds transporteren ze met verticale luchtstromingen enorm veel energie als waterdamp naar grote hoogtes. Van de warmtestraling vanaf het aardoppervlak ontsnapt slechts een klein deel via het zogenaamde atmosferisch venster rechtstreeks de ruimte in. Het merendeel wordt opgevangen door broeikasgassen waaronder waterdamp en CO2. Deze gasdeeltjes warmen daardoor op en gaan op hun beurt opnieuw warmte uitstralen in alle richtingen. Waterdamp is in deze luchtlagen veruit het belangrijkste broeikasgas. De hoeveelheid hiervan in onze atmosfeer wordt vooral bepaald door natuurlijke processen en de menselijke invloed hierop is maar zeer beperkt.
Helemaal bovenin de troposfeer is de lucht zo koud geworden dat er vrijwel geen waterdamp meer voorkomt. Vanaf deze hoogte gaat de luchttemperatuur weer stijgen en kan er ook geen transport van warmte meer plaatsvinden via verticale luchtstromingen. Alleen door warmtestraling kan er nog energie naar de ruimte ontsnappen. De CO2 en andere broeikasgassen vormen nog een laatste barrière maar doordat de lucht zo ijl is geworden is deze barrière zo lek is als een mandje. Echter hoe meer C02 en andere broeikasgassen er in deze luchtlagen voorkomen des te beter dat deze barrière gaat functioneren en de aarde opwarmt. Gelukkig hebben onze natuurwetten hierop een antwoord want bij een hogere temperatuur gaat onze aarde ook meer warmte uitstralen wat ertoe leidt dat er meer energie naar hogere lagen in onze atmosfeer getransporteerd wordt en vervolgens er meer warmtestraling naar de ruimte kan ontsnappen. We krijgen dus een nieuw evenwicht in de energiebalans met een hogere temperatuur aan het aardoppervlak. Sinds de industriële revolutie 140 jaar geleden is de gemiddelde temperatuur al met 0,9 graad gestegen. Op de geologische tijdschaal een nieuw wereldrecord.
Uit diverse modelberekeningen blijkt dat als we doorgaan met de uitstoot van broeikasgassen rond het jaar 2100 op aarde 2,6 à 4,8 °C warmer zal zijn dan nu en zelfs als we de CO2-uitstoot ingrijpend weten te verminderen, zal de aarde nog steeds met 0,3 tot 1,7 °C opwarmen.
Opwarming aarde; meest optimistische en pessimistische scenario’s
De gevolgen zijn ingrijpend. Grote klimaatveranderingen hebben in het verleden al eerder geleid tot het uitsterven van soorten, migratie van populaties en grote veranderingen in het landoppervlak en de oceaancirculatie. De snelheid van de huidige klimaatverandering is verontrustend en veel sneller dan de meeste eerdere veranderingen, waardoor de natuur zich veel moeilijker kan aanpassen. Ook de aanpassing van de menselijke maatschappij levert grote problemen op. Dit in combinatie met de complexiteit van onze samenleving is het risico en de kans op schade enorm.
Wetenschappers gaan ervan uit dat met name temperatuurstijgingen van meer dan 2 °C te grote veranderingen met zich meebrengen voor mens en milieu; De zeespiegelstijging, toename van droogte- en hitte perioden, extreme neerslag en afname van biodiversiteit. Een temperatuurstijging van 2 °C heeft verstrekkendere gevolgen dan een stijging van 1,5 °C.
Om deze reden hebben 195 landen tijdens de klimaatconferentie 2015 in Parijs afgesproken de wereldwijde temperatuurstijging te beperken tot 2°C ten opzichte van het pre-industriële tijdperk. Hiervan hebben we inmiddels al 0,9 graad geconsumeerd.
In 2016 heeft staatssecretaris Dijksma het Klimaatakkoord ondertekend met de 28 lidstaten van de Europese Unie. Het akkoord gaat per 2020 in. Om dit doel te halen hebben EU-lidstaten met elkaar afgesproken dat de EU in 2030 minimaal 40% minder moet uitstoten. De Europese Commissie toetst de klimaatplannen van de EU-lidstaten aan de gestelde doelen.
Mei 2019 heeft onze eerste kamer de klimaatwet aangenomen. In deze klimaatwet zijn de volgende doelen geformuleerd;
- Een vermindering van 49% (t.o.v. 1990) van de broeikasgasuitstoot in 2030.
- Een vermindering van 95% (t.o.v. 1990) van de broeikasgasuitstoot in 2050.
- 100% broeikasgas-neutrale elektriciteit in 2050
Daarnaast heeft onze regering zich al verplicht om eind 2020 25% minder CO2 uit te stoten tov 1990 (proces Urgenda versus de Nederlandse Staat)
Hiermee hebben we al meteen zicht op onze volgende uitdaging;
Hoe gaan we de uitstoot van broeikasgassen beperken?
Reacties
Een reactie posten